آموزه شانزدهم: قصۀ عینکم

کارگاه متن پژوهی

قلمرو زبانی

۱- معادل معنایی واژه‌های مشخّص شده را در متن درس بیابید.

به دیدن تو چنان خیره ام که نشناسم / تفاوت است اگر راه و چاه را حتّی (محمّد علی بهمنی) [سرگشته؛ حیران]

بازگردانی: چنان به دیدن تو حیران و خواهانم که تفاوت راه و چاه را از هم بازنمی‌شناسم.

تو را به آینه داران چه التفات بود / چنین که شیفتۀ حُسن خویشتن باشی (هوشنگ ابتهاج) [عاشق، دلباخته]

بازگردانی: تو به آینه داران هیچ توجه و نیازی نداری؛ زیرا شیفتۀ زیبایی خودت شده ای و نیاز به آیینه نداری.

۲- از متن درس، پنج گروه اسمی بیابید که اهمّیت املایی داشته باشند.

روشن و پرفروغ – فرنگی مآبی – افسار گسیخته – هپل و هپو – لحظه عجیب و عظیم – زادالمعاد و کتاب دعا – قیافه یغورم – لهجه غلیظ شیرازی – صدای مهیب خنده

۳- با دقّت و توجّه به جدول زیر، شکل‌ها و جایگاه همزه را در زبان فارسی بهتر بشناسیم:

رأفت: مهربانی، شفقت / متلألئ: درخشان، تابان / هیئت: شکل، ظاهر، دسته‌ای از مردم

اکنون برای کاربرد هر یک از شکل‌های مختلف همزه، سه واژه مناسب بیابید و بنویسید.

قلمرو ادبی

۱- مفهوم کنایه‌های زیر را بنویسید.

◙ افسار گسیخته بودن: بی دقت و سربه هوا / ◙ بور شدن: شرمنده شدن و خجالت کشیدن

۲- دو ویژگی برجستۀ نثر این داستان را بنویسید.

الف) نثر ساده و روان است ب) از واژگان عامیانه و محاوره‌ای بهره برده است پ) صمیمیت ت) طنز ث) کاربرد جمله‌های کوتاه ج) توصیف دقیق جزئیات

۳- این داستان را با توجّه به عناصر زیر بررسی کنید.

زاویۀ دید: اول شخص / شخصیت اصلی: دانش آموز کلاس هشتم / نقطۀ اوج: زمانی که عینک می‌زند و به مدرسه می‌رود و مدرسه بر آن است که او را اخراج کند.

قلمرو فکری

۱- راوی داستان، چه چیزی را نشانۀ تمدّن و تجدّد می‌دانست؟

تعلیمی دست گرفتن و کراوات و عینک زدن

۲- نحوۀ برخورد خانواده و اطرافیان با شخصیت اصلی داستان را بررسی و تحلیل کنید.

خانواده و اطرافیان به جای اینکه به بررسی و ریشه یابی مشکل شخصیت اصلی داستان بپردازند او را سرزنش و سرکوفت می‌کردند. تمام غفلت‌های وی را که ناشی از نابینایی بود، حمل بر بی استعدادی و ولنگاری او می‌کردند.

۳- دربارۀ نقش خودباوری و اعتماد به نفس در تعامل اجتماعی توضیح دهید.

خودباوری و اعتماد به نفس سبب می‌شود که فرد در همکنشی‌های اجتماعی کامیاب باشد و پیشرفت کند.