گونههای ویرایش
۱- فنی: نشانههای سجاوندی
۲- زبانی: نادرستیهای زبانی
۳- علمی: نادرستیهای علمی
این گونه ویرایش، کارهای زیر را دربر میگیرد:
۱-۱- یکدست کردن شیوۀ نگارش واژگان؛ برای نمونه عبارتهایی مانند: «میرساند»، «بسمه تعالی»، «اینجانب»، «بعرض» و «حضرتعالی» را به صورت درست آنها، یعنی «میرساند»، «باسمه تعالی»، «این جانب»، «به عرض» و «حضرت عالی» بنویسیم.
۱-۲- ویرایش نادرستیهای املایی؛ برای نمونه، واژههایی مانند: «درخاست» و «استحظار» را به صورت «درخواست» و «استحضار» بنویسیم.
۱-۳- بازبینی و ویرایش بندها؛ یعنی اینکه چه جملههایی را در کنار هم و در یک پاراگراف قرار بدهیم. همانطور که میدانیم در یک کتاب، جملههایی که یک مفهوم یا مثال خاص را توضیح میدهند، باید پشت سر هم بیایند و یک پاراگراف را تشکیل بدهند. برای نمونه، پیش از عبارتهایی مانند: «بنابراین»، «در این حالت»، «برای این منظور»، «به عبارت دیگر»، «یعنی» و غیره، نباید یک بند تازه بسازیم.
۱-۴- ویرایش و نشانههای سجاوندی متن؛
۱-۵- یکدست کردن ضبط اعلام، اصطلاحات، آوانگاشت آنها در صورت لزوم و آوردن معادل لاتین واژگان؛
۱-۶- اعمال قواعد عددنویسی، فرمولنویسی، اعرابگذاری و اختصارهای متنی؛
۱-۷- بررسی گفتآوردها، وارسی و بازبینی ارجاعها، درستی بننوشتهها و پانوشتها و یادداشتها؛
۱-۸- بررسی و بازبینی کالبدشناسی اثر، شامل تمامی نمایهها، جدولها، نمودارها، تصویرها، عکسها، فهرست مطالب، واژهنامه و غیره؛ خوب است بدانید که برخی از نشرهای معتبر جهان مانند: انتشارات دانشگاه کمبریج، کسانی را با نام نمایهساز[1] به کار میگیرند که فقط کارشان، ساخت «نمایه» کتاب است؛ هر چند کارهای این بخش هم در فرجام، به گردن نویسنده کتاب است.
۱-۹- بازبینی و ویرایش اندازه و قلم متن، عنوان فصلها، بخشها و زیربخشها، سربرگها و نمونهخوانی. یادآوری میشود که منظور از نمونهخوانی، غلط گیری نگارشی است. شمار غلطهای نگارشی در میان کتابهای انگلیسی به اندازه تعداد انگشتهای دست هم نمیرسد؛ اما دریغ که کتابهای فارسی، پر از غلطهای نگارشی است.
نکته ارزنده دیگر اینکه بهتر است کار نمونهخوانی را ویراستار دیگری بجز نویسنده کتاب انجام دهد. زیرا نویسنده چشمش به متن خوگر شده است و بسا که برخی از کاستی های متن را نبیند و از نگاهش پنهان بماند.
[1] Indexer
نمونه ای از ویرایش فنی و زبانی
نشانههای ویرایش فنی
