شعر خوانی: پرواز
۱- در پیله تا به کی بر خویشتن تنی / پرسید کرم را مرغ از فروتنی
قلمرو زبانی: تنیدن: تار بافتن کرم ابریشم یا عنکبوت، بافتن / را: از / فروتنی: تواضع، افتادگی / قلمرو ادبی: قالب: قطعه / وزن: مفعول فاعلن مفعول فاعلن (رشته انسانی)/ پرسش انکاری / مرغ: نماد انسانهایی است که توان و امکانات دارند؛ امّا کاری انجام نمی دهند / کرم: نماد انسانهایی است که امکانات ندارند؛ امّا میخواهند خود را به کمال برسانند.
بازگردانی: مرغ با فروتنی از کرم پرسید: تا کی در پیله خودت میمانی و تار میبافی؟
پیام: اعتراض به کرم
۲- تا چند منزوی در کنج خلوتی / دربسته تا به کی در محبس تنی
قلمرو زبانی: منزوی: گوشه نشین، آنکه از مردم کناره میگیرد / محبس: زندان / قلمرو ادبی: محبس تن: اضافه تشبیهی / پرسش انکاری
بازگردانی: تا کی میخواهی گوشهگیر باشی و در کنج خلوت بمانی؟ تا کی می خواهی در زندان بسته تن (پیله) در بند باشی؟
پیام: اعتراض به منزوی بودن
۳- در فکر رستنم ـ پاسخ بداد کرم ـ / خلوت نشسته ام زین روی منحنی
قلمرو زبانی: رستن: نجات یافتن، رها شدن / منحنی: خمیده، قوس دار / قلمرو ادبی:
بازگردانی: کرم پاسخ داد: من در فکر رها شدنم، برای همین به حالت خمیده در پیله خودم خلوت کرده و نشستهام.
پیام: اندیشه رهایی
۴- همسالهای من پروانگان شدند / جستند از این قفس، گشتند دیدنی
قلمرو زبانی: جَستن: پریدن، گریختن (بن ماضی: جست، بن مضارع: جه) / پروانگان: (مسند) / دیدنی: آنچه ارزش دیدن داشته باشد، زیبا / قلمرو ادبی: قفس: استعاره از پیله
بازگردانی: همسن و سالان من پروانه شدند، از قفس پیله گریختند و دیدنی و زیبا شدند.
پیام: رهایی همسالان
۵- در حبس و خلوتم تا وارهم به مرگ / یا پر بر آورم بهر پریدنی
قلمرو زبانی: حبس: زندان / وارهیدن: آزاد شدن، رها شدن (بن ماضی: وارست، بن مضارع: واره) / بهر: برای (هم آوا← بحر: دریا)/ قلمرو ادبی:
بازگردانی: من در زندان و تنهایی نشستهام تا بمیرم یا پر و بالی برای پرواز درآورم و پروانه شوم.
پیام: در اندیشه رهایی بودن
۶- اینک تو را چه شد کای مرغ خانگی! / کوشش نمیکنی، پری نمیزنی؟
قلمرو زبانی: اینک: اکنون / را: برای / قلمرو ادبی:
بازگردانی: اکنون ای مرغ خانگی چه به سر تو آمده است که هیچ نمیکوشی و پرواز نمیکنی؟
پیام: عدم کوشش مرغ خانگی
نیما یوشیج (علی اسفندیاری)
اِسفندیاری، علی (نیما یوشیج)(۱۳۳۸ـ 1276هـ . ش): در دهکده یوش (از روستاهای مازندران) پا به عرصه وجود گذاشت. کودکی او در دامان طبیعت و در میان شبانان گذشت. پس از گذراندن دوران دبستان، برای آموختن زبان فرانسه و ادامه تحصیل وارد مدرسه سن لویی در تهران شد. معلمی مهربان به نام «نظام وفا» او را در خط شاعری انداخت. از آثار او میتوان به «افسانه»، «ای شب»، «قصه رنگ پریده» و … اشاره کرد. نیما با بهرهگیری از عناصر طبیعت، با بیانی رمزگونه به ترسیم سیمای جامعه خود پرداخته است. از او به عنوان پدر شعر نو یاد میشود.
درس دوم فارسی نهم: عجایب صنع حق تعالی، شعرخوانی: پرواز