بهمن ماه ۱۳۵۷ در تاریخ معاصر ایران جلوهای ویژه یافته است؛ چون از یک سو، هنگام فروپاشی نظام شاهنشاهی و از دیگر سو، آغاز رهایی و آزادی مردم و شکلگیری جمهوری اسلامی ایران است. نظام ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی سرانجام با انقلاب شورانگیز مردم به رهبری امام خمینی (قُدّس سرّه) کنار زده شد. این انقلاب امیدبخش که پایه و اساس آن در سال ۱۳۴۲ شکل گرفت سه ویژگی برجسته دارد:
◙ خدامحوری و دینباوری
◙ رهبری بر پایه اصل ولایت فقیه
◙ وحدت و یکپارچگی مردم
دانش زبانی: معاصر: همروزگار / جلوه: نمود، خودنمایی / ویژه: خاص / فروپاشی: سرنگونی/ شورانگیز: هیجانانگیز/ قُدّس سرّه: گورش پاک باد/ وحدت: همبستگی / دانش ادبی: کنار زدن: کنایه از «برانداختن»
ایمان و اعتقاد مذهبی، نخستین و اصلیترین عامل پیوند رهبری و ملت و سبب استواری مردم بود. در حقیقت دل سپاری رهبر و مردم به توحید و ایمان الهی، آنچنان این دو را به هم پیوند زد که دوگانگی از میان برخاست و «وحدت کلمه» پدیدار گشت.
مردم دینباور و انقلابی ایران به پیشوایی بنیانگذار فرزانه انقلاب اسلامی و با تکیه بر تعالیم الهی سه اصل اساسی «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» را از همان آغاز به عنوان هدف اصلی قیام خود به جهانیان اعلام کردند.
چیزی که بر درخشش این انقلاب میافزاید بهرهگیری از تعالیم اسلامی و ارزشهای فرهنگ ایرانی است؛ زیرا باطن هر ایرانی همواره ریشه در دو سرچشمه زایا دارد؛ یعنی «دین» و «فرهنگ» و همین دو است که او را پاینده و استوار میدارد.
دانش زبانی: استواری: پایداری، استحکام / دل سپاری: دل سپردگی، دل دادن، علاقمندی /توحید: یگانگی/ برخاست: از میان رفت/ وحدت کلمه: یک زبانی/ پدیدار: آشکار/ فرزانه: بسیار دانا/ تعالیم: ج تعلیم، آموزه ها/ جهانیان: مردم جهان/ اعلام کردن: خبر دادن/ درخشش: درخشندگی/ افزودن: اضافه کردن/ زایا: زاینده / پاینده: مانا، پایدار / قلمرو ادبی:
ادبیات انقلاب، انقلاب ادبیات
ادبیات انقلاب: ادبیاتی که در برهه انقلاب پدید آمد. / انقلاب ادبیات: دگرگونی و تغییری که در ادبیات پدید آمد.
ادبیات به یاری ابزارها و عوامل گوناگون پدید میآید. نخستین ابزار پیدایش ادبیات زبان است. زبان عامل انسجام و وحدت همه اقوام یک سرزمین است.
زبان هر جامعه در هر دورهای نماینده فکر و فرهنگ همان روزگار است. بهترین راه برای آشنایی با اندیشهها و باورهای هر جامعه، روی آوردن به ادبیات آن جامعه است و مقصود از ادبیات، همه آثار نظم و نثری است که آیینه فرهنگ و اندیشه یک جامعه است به عبارت دیگر ادبیات، بیان حال یک جامعه است.
دانش زبانی: عوامل: ج عامل/ پیدایش: پیدا شدن/ انسجام: همبستگی/ اقوام: جقوم/ مقصود: منظور/ نظم: شعر / نثر: نوشته ای که شعر نیست / دانش ادبی: نظم و نثری است که آیینه …: تشبیه
■ مقصود از ادبیات چیست؟ – مقصود از ادبیات، همه آثار نظم و نثری است که آیینه فرهنگ و اندیشه یک جامعه است به عبارت دیگر ادبیات، بیان حال یک جامعه است.
نثر، نظم، شعر
نثر (درگسسته): نوشتاری است که وزن و قافیه ندارد.
نظم(درپیوسته): نوشتاری است که وزن و قافیه دارد؛ اما خیال انگیز نیست. آرایه ندارد و عاطفه در آن ضعیف است.
شعر(سرواد): نوشتاری است که وزن و قافیه دارد؛ خیال انگیز است. آرایه دارد و عاطفه در آن نیرومند است.
وقتی شما به یک اثر ادبی مانند شاهنامه، گلستان و مثنوی مولوی رو میکنید، چهره انسانهای آن جامعه و رفتار و منش اجتماعی اشخاص را پیش چشم خود دارید. اصولاً کلید شناخت هر ملتی ادبیات آن ملت است.
پس از واقعه عظیم انقلاب اسلامی، بسیاری از بنیادهای فکری، فرهنگی و معیارهای ارزشی و اخلاقی جامعه ایران دگرگون شد. این انقلاب دینی و فرهنگی در آثار نویسندگان پس از انقلاب اسلامی نیز جلوهگر شد.
انقلاب اسلامی درهای تازهای به روی ادبیات گشود و واژهها و ترکیبهایی مانند: استقلال، اسلام، قیام، شهادت، ایثار، شرافت، کرامت، مبارزه، تعهد، مردانگی، ایستادگی، ستم ستیزی، جان بازی، رزمندگی، بسیج، ولایت، شهید، برابری، برادری، حماسه، عدالت، رشادت و … را با نگرشی جدید در زبان مردم رواج و گسترش داد.
دانش زبانی: منش: خوی، شخصیت / اشخاص: ج شخص /عظیم: بزرگ/ بنیاد: سازمان/ معیار: سنجه/ ایثار: از خودگذشتگی / شرافت: بزرگمنشی/ کرامت: بزرگواری، جوانمردی/ تعهّد: پایبندی/ بسیج: نام سازمانی/ رشادت: دلاوری، مردانگی/ نگرش: بینش / دانش ادبی: رو کردن: کنایه از توجه کردن/ پیش چشم خود داشتن: کنایه از دیدن / در گشودن: کنایه از اینکه فرصتهای زیادی در اختیار گذاشتن / جانبازی: فداکاری
در ادبیات انقلاب به آزاداندیشی توجه شد و فضیلتهایی مانند همدلی و صفا، ایثار، مقاومت و مبارزه در برابر ظالمان و روحیه جوانمردی و پهلوانی پدیدار گشت.
بر پایه آنچه گفته شد ادبیات انقلاب، انقلابی است که در درون مایه و محتوای آثار و افکار پدید آمده است و عشق و شور و رادمردی و دین باوری و ایثار در آن موج میزند. ادبیات انقلاب، آیینه انقلاب است و گنجینهای است که آرمانهای انقلاب اسلامی را در خود جای داده است.
دانش زبانی: فضیلت: برتری، معرفت / صفا: پاکی /مقاومت: پایداری/ روحیه: خوی و دلگرمی/ شور: شوق/ رادمردی: جوانمردی/ درآمد: دیباچه/ قلمرو ادبی:
درآمدی بر ادبیات داستانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، (با کاهش و تلخیص)
