الدّرسُ الثانی: إنَّکُم مَسؤولُونَ

قالَ رَسولُ اللهِ: إنّي مَسؤولٌ وَ إنَّکُم مَسؤولونَ.

بی‌گمان من و شما پاسخگویيم.

کانَتْ سُمَيَّةُ بِانتِظارِ والِدَتِها بَعْدَ انْتِهاءِ الدَّوامِ الْمَدرَسيِّ.

برو به درس یکم

سمیه پس از پایان ساعت کار مدرسه در انتظار مادرش بود.

الدرس الثانی: إنَّكُم مَسؤولونَ

کانَتْ سُمَیةُ بِانتِظارِ والِدَتِها بَعْدَ انْتِهاءِ الدَّوامِ الْمَدرَسی.

سمیه پس از پایان ساعت کار مدرسه در انتظار مادرش بود.

وَ کانتَ حُجُراتُ الْمَدرَسَةِ مُغْلَقَةً، وَ کانَتْ مُدیرَةُ الْمَدرَسَةِ وَ بَعضُ الْمُدَرِّساتِ ینتَظِرْنَ أنَ تَفُرغُ الْمَدرَسَةُ مِنَ الطّالِباتِ.

و اتاق‌های مدرسه بسته بود و مدیر مدرسه و برخی از آموزگاران منتظر بودند تا مدرسه از دانش‌آموزان خالی شود.

عِندَئِذٍ سَمِعَتْ سُمَیةَّ صَوتَ مُکَیفِ الْهَواءِ مِنْ إحْدَی الْحُجُراتِ.

در این هنگام سمیه صدای کولر را از یکی از اتاق‌ها شنید.

فَظَنَّتْ أَنَّ طالِباتِ صَفٍّ آخَرَ فی حِصَّةِ تَقویةٍ، أَوْ یمارِسْنَ نَشاطاً حُرّاً؛

پس گمان کرد که دانش‌آموزان کلاس دیگر در زنگ تقویتی اند یا فعالیت آزادی را انجام ‌می‌دهند.

وَ عِندَما نظَرَتْ بِدِقَّةٍ، وَجَدَتِ الحْجْرَةَ فارِغَةً وَ بابَها مُغْلَقاً.

هنگا‌می‌ که با دقت نگاه کرد، دید اتاق خالی است و در آن بسته است.

فَذَهَبَتْ إلَی مُدیرَةِ الْمَدرَسَةِ، وَ أَخْبَرتْها بِما شاهَدَتْ.

پس نزد مدیر مدرسه رفت و مدیر را از آنچه دیده بود آگاه کرد.

فَشَکَرَتْهَا الْمُدیرَةُ، وَ طَلَبَتْ مِن سُمَیةَ إِطفاءَ الْمَصابیحِ وَ الْمُکَیفِ.

مدیر از او سپاس‌گزاری کرد و از سمیه درخواست کرد چراغ‌ها و کولر را خاموش کند.

عِندَئِذٍ شاهَدَتِ الْمُدیرَةُ طالِبَةً بِاسْمِ فاطِمَة.

در این هنگام مدیر، دانش آموزی به نام فاطمه را دید.

کانَتْ فاطِمَةُ تَذهَبُ لِإِغلاقِ حَنَفیةِ الْماءِ الَّتی کانَتْ مَفتوحَةً قلیلاً.

فاطمه ‌می‌رفت تا شیر آبی را که کمی باز بود ببندد.

وَ فی صَباحِ الْیومِ التّالی، شَکَرَتْ مُدیرَةُ الْمَدرَسَةِ فِی الِإصْطِفافِ الصَّباحی سُمَیةَ وَ فاطِمَةَ لِإهْتِمامِهِما بِالْمَرافِقِ الْعامَّةِ.

صبح روز بعد مدیر مدرسه در صف صبحگاهی از سمیه و فاطمه به خاطر توجه آن دو به تأسیسات عمومی سپاس‌گزاری کرد.

و فی حِصَّةِ الْعُلومِ الِإجْتِماعیةِ، قامَتْ رُقَیةُ وَ سَأَلَتِ الْمُدَرِّسَةَ:

در زنگ علوم اجتماعی رقیه برخاست و از دبیر پرسید:

«مَا الْمَقصودُ بِالْمَرافِقِ الْعامَّةِ؟»

مقصود از تاسیسات عمومی چیست؟

أَجابَتِ الْمُدَرِّسَةُ: «هی الْأماکِنُ الَّتی تَمتَلِکُها الدَّولَةُ وَ ینتَفِعُ بِهَا النّاسُ جَمیعاً.

دبیر پاسخ داد: آن مکان‌هایی است که دولت مالک آن است و همه مردم از آنان سود ‌می‌برند.

إِذا فَهِمْتِ مَعناها، فَاذْکُری لَنا أَمثِلَةً لِلْمَرافِقِ الْعامَّةِ.»

اگر معنای آن را فهمیدی برای من نمونه‌هایی از تاسیسات عمومی یاد کن.

أجَابتَ رُقیةَّ: «الَمدارِسُ وَ الهَواتفِ العْامَّةُ وَ المْستشَفَیاتُ وَ المْستوَصَفاتُ،

رقیه پاسخ داد: مدرسه‌ها، تلفن‌های عمومی، بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها،

وَ المَتاحِفُ وَ المْکتبَاتُ وَ دَوراتُ المیاهِ وَ الحَدائقِ العامَّةُ وَ الأْشَجارُ علَیَ الرَّصیفِ و أعمِدَةُ الکهرَباءِ.

موزه‌ها، کتابخانه‌ها، سرویس‌های بهداشتی، پارک‌های عمومی، درختان کنار پیاده‌رو و ستون‌های (دکل‌های) برق.

أَجابَتِ الْمُدَرِّسَةُ: «أَحْسَنْتِ، وَ الْحِفاظُ عَلَی هذِهِ الْمَرافِقِ واجِبٌ عَلَی کُلِّ مُواطِنٍ.»

دبیر پاسخ داد: آفرین! نگهداری از این تأسیسات وظیفه هر شهروندی است.

سَأَلَتِ الطّالِباتُ بِتَعَجُّبٍ: «لِمَ وَ کَیفَ؟! ذٰلِكَ واجِبُ الدَّولَةِ.»

دانش‌آموزان با شگفتی پرسیدند: «چرا و چگونه؟! آن کار وظیفه دولت است.»

قالَتِ الْمُدَرِّسَةُ: «بَلْ هی مَسؤولیةٌ مُشتَرکَةٌ.

دبیر گفت: ولی این کار مسئولیت مشترک است.

فَسُمَیةُ الَّتی أطَفْأتَ الْمُکَیفَ وَ الْمَصابیحَ وَ فاطِمَةُ الَّتی أَغْلَقَتْ حَنَفیةَ الْماءِ،

پس سمیه‌ که کولر و چراغ‌ها را خاموش کرد، فاطمه که شیر آب را بست،

وَ الطّالِبَةُ الَّتی تَدخُلُ مَکتَبَةَ الْمَدرَسَةِ فَتُحافِظُ عَلَی الْهُدوءِ فیها وَ عَلَی نَظافَةِ الْکُتُبِ وَ تَرتیبِها،

دانش آموزی که به کتابخانه مدرسه می‌رود و آرامش کتابخانه را حفظ ‌می‌کند و از نظافت کتاب‌ها و ترتیب آن‌ها مواظبت ‌می‌کند،

وَ تِلْكَ الَّتی تَنصَحُ مَنْ یرمی النُّفایاتِ فی غَیرِ مَکانِها بِکَلامٍ طَیبٍ؛

آن دختری که با زبان خوش کسی را که زباله‌ها را در جای غیرمناسب ‌می‌اندازد پند ‌می‌دهد.

هٰؤلاءِ یعمَلْنَ بِواجِباتِهِنَّ کَمُواطِناتٍ یشْعُرْنَ بِالْمَسؤولیةِ.

این‌ها همانند شهروندانی که احساس مسئولیت ‌می‌کنند، به تکالیفشان عمل ‌می‌کنند.

قامَتْ سُمَیةُ وَ قالَتْ: «أَ لَیسَ مِنَ الْمُناسِبِ کِتابَةُ هٰذَا الْحَدیثِ عَلَی اللَّوحَةِ الْجِداریةِ؟

سمیه ایستاد و گفت: آیا خوب نیست که این حدیث را روی تابلوی دیواری بنویسیم؟

إنّکم مَسؤولون حتی عَن البُقاع و البَهائم. «امیرالمومنین علی»

شما مسئول اید حتا در زمینه زمین‌ها و چهارپایان. «امیرالمومنین علی»

قَبِلَتِ الْمُدَرِّسَةُ وَ قالَتْ: «هذَا الاقِتْراحُ حسَنٌ، وَ سَنَتَعاوَنُ جَمیعاً عَلَی الْعَمَلِ بِهٰذَا الْحَدیثِ.

معلم پذیرفت و گفت: این پیشنهاد خوبی است و همگی در عمل به این حدیث با یکدیگر همیاری خواهیم کرد.

عَیّنِ الصَّحیحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ. (درست و نادرست را بر حسب متن درس شناسایی کنید.)   

1- کانَتْ سُمَیةُ بِانْتِظارِ والِدَتِها لِلذَّهابِ إِلَی الْمَنزِلِ.             √

(سمیه برای رفتن به خانه منتظر مادرش بود.)

2- ذَهَبَتِ الْمُدیرَةُ نَفسُها لِإِطفاءِ الْمَصابیحِ وَ الْمُکَیفِ.         ꭓ

(مدیر خودش برای خاموش کردن چراغها و کولر رفت.)

3- أَخبَرَتْ سُمَیةُ مُدیرَةَ الْمَدرَسَةِ بِما شاهَدَتْ فِی الْحُجرَ ةِ.       √

(سمیه، به مدیر مدرسه درباره آنچه در اتاق دیده بود خبر داد.)

 4- اَلْمَرافِقُ الْعامَّةُ هی الْأَماکِنُ الَّتی یمتَلِکُها بَعضُ النّاسِ.     ꭓ 

(تأسیسات عمومی جای‌هایی است که برخی از مردم مالک آن اند.)

5- شَکَرَتِ الْمُدیرَةُ فِی الِصْطِفافِ الصَّباحی جَمیعَ الطّالِباتِ.     ꭓ

(مدیر در صف صبحگاهی از همه دانش‌آموزان سپاس‌گزاری کرد.)

1- به کلمات «رِجال» و «کَوکَباً» در «خَمْسَةُ رِجالٍ» و «أَحَدَ عَشَرَ کَوکَباً» معدود گفته می شود.

2- گاهی عددهای ثَلاثَة تا عَشَرَة بدون «ة» می آیند؛ مثال: ثَلاث و ثَلاثَة؛ أَرْبَع و أَرْبَعَة.

3- «مِئَة» به معنای «صد» به صورت «مِائَة» نیز نوشته می شود.

4- عددهای «عِشْرونَ، ثَلاثونَ، أَربَعونَ، خَمسونَ، سِتّونَ، سَبعونَ، ثَمانونَ، تِسعونَ » عُقود نام دارند.

5- عُقود با «ونَ» و «ینَ» می آید؛ مثال: أربعونَ و أربعَینَ. (فرق این دو را در درس ششم خواهید خواند. )

6-«واحِد، واحِدَة» و «اِثنانِ، اِثنَینِ، اِثنَتانِ، اِثنَتَینِ» بعد از معدود می آیند؛ مثال: سائِحٌ واحِدٌ، غُصنانِ اثْنانِ، اِمرَأَتَینِ اثْنَتَینِ.

7- معدود سه تا ده مضافٌ الیه و به صورت جمع است. مثال: ثَلاثَةُ کُتُبٍ.

8- به عددهایی مانند واحِدٌ وَ عِشْرونَ، اِثنانِ وَ عِشْرونَ معطوف گفته می شود.

9- در زبان عربی یکان پیش از دهگان می آید؛ مثال: أَربَعَةٌ وَ خَمْسونَ  (54) ، تِسْعَةٌ وَ سَبعونَ (79)

10- معدود عددهای «یازده» تا «نود و نه» مفرد هستند؛ مثال: أَحَدَعَشَرَ کَوکَباً، تِسعَةٌ وَ تِسعونَ یوماً.

برای دانش افزایی و آشنای با عدد در زبان عربی این جا را کلیک کنید.

برای آگاهی بیشتر از عددهای اصلی در زبان فارسی عربی و انگلیسی این جا را کلیک کنید.

اخْتبِر نَفْسَكَ: تَرجِمْ إلَی الْفارِسیةِ. (خودت را بیازما: به فارسی برگردان.)

1- ﴿ ثلاثینَ لَیلة﴾ الأعراف: 142/ سی شب

2- ﴿ سبعینَ رَجُلا﴾ الأعراف: 155 / هفتاد مرد

3- خَمسَةَ عَشَرَ تِمثالاً / پانزده تندیس

4- واحِدَةٌ وَ عِشرونَ جامِعَةً / بیست و یک دانشگاه

5- سِتَّ عَشْرَةَ مَدینَةً / بیست و شش شهر

6- تِسعٌ وَ تِسعونَ بَقَرَةً / نود و نه گاو        

7- سَبعٌ وَ ثَلاثونَ حَدیقَةً / سی و هفت باغ

8- واحِدَةٌ وَ سَبعونَ قَریةً / هفتاد و یک روستا

9- اِثنانِ وَ ثَمانونَ عاماً / هشتاد و یک سال

10- تِسعَةٌ وَ عِشرونَ کُرسیاً / بیست و نه صندلی

در گروه‌های دو نفره شبیه گفت وگوی زیر را در کلاس اجرا کنید.

حوارٌ= گفتگو

(فی مَطار النّجفِ الأشرَف) = در فرودگاه نجف اشرف

1- سائح: گردشگر 2- ما أجمل: چه زیباست! 3- شعب: ملت 4- مضیاف: مهمان دوست