آموزه هشتم: نوشته های داستان گونه

یکی از گونه های نوشتاری که با فضای نوشته های ذهنی همخوانی دارد، «داستانی نوشتن» است. خواستِ ما از داستان گونه نویسی این است که؛ افزون بر رعایت شیوه هایی که تاکنون فرا گرفتیم، بهتر است برای نوشتنِ داستان وار، گام های زیر را هم برداریم و از این پلکّان عبور کنیم:

الف) گام اوّل: شخصیت

ب) گام دوم: ماجرای داستان

پ) گام سوم: فضا

یکی از نکات مهمّ یک ه باید به آن دقّت کنیم، این است که ماجرا و شخصیت را در مکان و زمان مشخّص قرار دهیم و برای تعامل شخصی تها «فضایی» ایجاد کنیم. مثلاً فضای روحی و روانی دوستانه یا غیردوستانه، شاد یا ناشاد را تصوّر کنیم.

ت) گام چهارم: روایت

در بیان روایت، دو موضوع اهمّیت دارد:

شیوۀ بیان

زاویۀ دید

شیوۀ بیان: مقصود این است که در بیان روایت، شیو های انتخا بکنیم که درگیرایی و جذّابتر کردن نوشته، بسیار تأثیرگذار باشد. ما م یتوانیم خبری یا حادث های را هم به شیو های بیان کنیم که کاملا رسمی و بدون هیچ سخن اضافی و بدون دخالت احساس و عاطفه باشد و هم م یتوانیم همان خبر را به کمک عناصر یاد شدۀ بالا در قالب نوشته ای داستانی بازگو کنیم، مثلاً به نحوۀ بیان خبرِ «رسیدن بهار» در دو نوشتۀ زیر، دقّت کنید:

بهار، یکی از فصل های سال است که با فروردین آغاز می شود.

روزگار، پوستین سرد و سفید زمستانی اش را از سر برمی دارد و همۀ نوزادانش را با لباس تر و تازه و بوهای خوش به دامن طبیعت رها می سازد.

زاویۀ دید: الف) اول شخص ب) سوم شخص یا دانای کل

هنجار نوشتار ۸

کلمه های «زیرا»، «چون»، «به همین سبب»، «از آنجایی که» و «بنابراین» زمانی به کار می روند که در یک جمله، مطلبی بیان شود و در جمله دیگر علت آن ذکر گردد. این نشانه ها معنا و مفهوم سببی دارند؛ یعنی دلیل و سبب انجام کاری را نشان می دهند.

مَثَل نویسی

مثل های زیر را بخوانید، سپس یکی را انتخاب کنید و آن را گسترش دهید.

◙ با ماه نشینی، ماه شوی، با دیگ نشینی، سیاه شوی.

پیام: اگر همنشین انسان های فرهیخته باشی همانند ایشان فرهیخته می شوی و اگر با بدان نشینی همچون ایشان بدکردار می گردی.

◙ تهی پای رفتن، بهِ از کفش تنگ. (تهی پای رفتن به از کفش تنگ / بلای سفر به که در خانه جنگ.)

پیام: گاهی نداشتن چیزی از داشتنش بهتر است.

◙ جایی که نمک خوردی، نمکدان مشکن.

پیام: همیشه حق گزار و حق شناس باشیم. باید قدر انسان هایی را که در دشواری ها به ما کمک کرده اند بدانیم.

◙ فلفل نبین چه ریزه، بشکن ببین چه تیزه.

پیام: ظاهر انسان ها گواه و نشانه درون آنها نیست. گاهی برخی از انسانها ظاهر ساده و خردی دارند ولی در درون بسیار بزرگ اند.

شاهنامه، آخرش خوشه.

پیام: باید به پایان کار نگریست و درباره آن داوری کرد.