آموزه هفتم: نوشته ذهنی۳: ناسازی معنایی یا تضاد معنایی

در این درس می خواهیم عینک ناسازبینی را به چشم ذهن بزنیم و هر چیزی که موضوع نوشتۀ ما قرار گرفت؛ نخست به موضوع ها و مفاهیم ناساز و متضاد با آن بیاندیشیم و آنها را بیابیم.

برای این کار، نخست موضوع یا مفهوم اصلی(صلح) را در مرکز و هستۀ نقشه یا نمودار، جای می دهیم و شروع می کنیم به تأمّل و تفکّر پیرامون مفاهیم ناساز با آن و سپس یک هستۀ دیگر با مفهوم متضاد، انتخاب می کنیم و کنار آن می نویسیم.

هنجار نوشتار۷

گروهی دیگر از ابزارهای انسجام متن، نشانه هایی هستند که معنای « تقابل » دارند؛ جملۀ زیر را بخوانید

◙ سالهاست او را می شناسم؛ امّا هنوز نمی دانم چه شخصیتی دارد.

کلمه های «امّا» ، «ولی» ، «اگرچه» و «با وجود این»، زمانی به کار می روند که در یک یا چند جمله مطلبی بیان شود و در ادامه در تقابل با آن مطلب، موضوعی بیاید. این نشانه ها نقش تقابلی دارند.

در واقع کلمه های «امّا» و «ولی» در بافت های کلامی روزمره به کار می روند؛ در حالی که «اگرچه»، و «با وجود این» در بافت رسمی تر استفاده می شوند. کاربرد این نشانه ها در مثال زیر، ارائه شده است:

«یکی از دلایل عمدۀ ضعیف بودن در فهم متن، درک نکردن واژه هاست. پژوهش ها نشان می دهد کودکانی که واژه های بیشتری در ذهن دارند، از درک بالاتری هم برخوردارند. با وجود این، شناخت واژه ها به تنهایی نمی تواند موجب افزایش درک متن شود. به بیان دیگر، اگرچه درک واژه ها برای فهم متن، شرط لازم است؛ کافی نیست.»

حکایت نگاری

حکایت زیر را بخوانید و آن را به زبان ساده بازنویسی کنید.

چون یونس، علیه السّلام، از شکم ماهی نجات یافت؛ متفکّر بود و کمتر سخن می گفت. یکی از موجب سکوت و سبب خاموشی پرسید. گفت: سخن، مرا در حبس شکم ماهی انداخت تا وجودم در آتش وحشت، شمع وار بگداخت. خاموشی با سلامت، بهِ از گفتن با ملامت.

قلمرو زبانی: چون: هنگامی که / متفکّر:  اندیشناک و نگران / وار در شمع وار: ادات تشبیه/ به: بهتر / خاموشی … ملامت: حذف فعل به قرینه معنوی / گداختن:‌ آب شدن (بن ماضی: گداخت، بن مضارع: گداز) / قلمرو ادبی: آتش وحشت: اضافه تشبیهی / شمع وار: همچون شمع، تشبیه / تلمیح

بازگردانی: هنگامی که یونس، علیه السّلام، از شکم ماهی نجات یافت؛ نگران و اندیشناک بود و کمتر حرف می زد. یک نفر از علت سکوت و سبب خاموشی اش پرسید. یونس گفت: سخن، مرا در حبس شکم ماهی انداخته است تا وجودم در آتش وحشت، همانند شمع آب شد. خاموشی با سلامت، بهتر است از گفتن با سرزنش و نکوهش.

نگارستان