آموزه ششم: نوشته ذهنی۲: سنجش یا مقایسه

یکی دیگر از روشهایی که در نگارش متن ذهنی مفید است، روش «سنجش و مقایسه» است.

مقصود از سنجش و مقایسه، برقراری پیوند بین پدید هها و کشف روابط میان آنها برای درک تفاو تها و شباه تهای آنهاست. در نوشته های عینی موضوع را با چیزی مقایسه می کنند که با هم در یک طبقه قرار می گیرند، مثلاً دو کتاب، دو ماشین، دو پرنده یا دو خانه. آنچه در نوشته عینی بیان می شود، مبتنی بر حواس است. اما در نوشته های ذهنی، وضع فرق می کند. در نگارش ذهنی از مرز حواس فراتر می رویم و آزادانه در فضای ذهن حرکت می کنیم. بنا براین می توانیم دو چیز را که به ظاهر هیچ سنخیتی با هم ندارند، با هم مقایسه کنیم.

هنجار نوشتار ۶

گروهی از ابزارهای زبانی انسجام متن، نشانه هایی هستند که معنا و مفهومی را به مفاهیم متن، اضافه می کنند؛ کلمه های «و» ،«هم» ،«نیز» و «به علاوه» از این قبیل اند. این نشانه ها دو جمله را به هم پیوند می دهند و نقش افزایشی دارند. نکتۀ مهم در کاربرد این نشانه ها توجه به بار معنایی و نقش آنها در تولید متن است.

مثال زیر را بخوانید و به این نشانه ها توجه کنید:

هوا سرد بود و باد م یوزید. صدای رعد و برق نیز حکایت از آن داشت که به زودی باران م یبارد. از خانه بیرون آمدم. کسی داخل کوچه نبود. ماشین آقای پویان روشن بود و علی پشتِ فرمان نشسته بود؛ پارسا هم سرگرم پاک کردن شیشه ماشین بود…..

شعرگردانی

شعر زیر را بخوانید ، درک و دریافت خود را بنویسید.

مگر دیده باشی که در باغ و راغ / بتابد به شب، کرمکی چون چراغ

قلمرو زبانی: مگر: البته / کرمک: کرم کوچک  / راغ: دامنه کوه، مرغزار / به در «به شب»: در / قلمرو ادبی: باغ، راغ: جناس ناهمسان / چراغ، راغ: جناس ناهمسان / تابیدن: تابش کردن / کرمکی چون چراغ: تشبیه

بازگردانی: البته در باغ و دامنه کوه ها دیده ای که در شب، کرمک کوچکی مانند چراغ می درخشد.

یکی گفتش، ای کرمک شب فروز/ چه بودت که بیرون نیایی به روز

قلمرو زبانی: شب فروز: شب تاب / چه بودت: برایت چه پیش آمد / «به» در «به روز»: در / قلمرو ادبی: شب، روز: تضاد

بازگردانی: فردی به او گفت، ای کرمک شب تاب، چه برایت روی داده که در روز بیرون نمی آیی.

ببین کاتشی کرمک خاکزاد / جواب از سرِ روشنایی چه داد

قلمرو زبانی: خاکزاد: زاده شده از خاک، صفت مفعولی کوتاه، خاکزاده / از سر:  از روی/ قلمرو ادبی: آتشی کرمک: تشبیه / روشنایی: استعاره از آگاهی

بازگردانی: ببین که کرم کوچک خاکزاده همانند آتش، از روی آگاهی اش چه پاسخی داد.

که من روز و شب جز به صحرا نیم / ولی پیش خورشید پیدا نیم.

قلمرو زبانی: نیم: نیستم / «به» در «به صحرا»: در /پیدا: هویدا / پیش: جلوی / قلمرو ادبی: شب، روز: تضاد / روز، خورشید: تناسب

بازگردانی: که من روز و شب جز در صحرا زندگی نمی کنم؛ ولی جلوی خورشید کسی نمی تواند من را ببیند.

بوستان، باب سوم