ستایش: الهی

۱- الهـی شعلۀ شوقم فزون سـاز /  مرا آتش کــن و در عالـــم انداز

قلمرو زبانی: الهی: خدایا / شوق: شور، آرزومندی / فزون: افزون، زیاد / ساز: بکن / قلمرو ادبی: قالب: مثنوی / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن، رشته انسانی / شعله شوق: اضافه استعاری / تشبیه: مرا آتش کن / آتش: استعاره از عشق

الهی

بازگردانی: خدایا زبانه عشق را در من افزون کن. من را تبدیل به آتش کن و در جهان بینداز.(تا عشق جهان را فرابگیرد)

پیام: درخواست عشق

۲- الهـی ذره‌ای آگـاهی ام بخـش / رهــم بنما و بر گمراهی ام بخش

قلمرو زبانی: بخشیدن: دادن، عطا کردن / نمودن: نشان دادن / بخشیدن در مصراع دوم: آمرزیدن / رهم: جهش ضمیر / قلمرو ادبی: جناس همسان: بخش(۱- بده ۲- بیامرز) / ذره: مجاز از اندک / واج آرایی

بازگردانی: خدایا، اندکی دانش و آگاهی به من بده. من را راهنمایی کن و به خاطر گمراهی ام من را ببخش.

پیام: درخواست دانش و راهنمایی از خدا

۳- ز دانش گــوهـر پاکم برافروز / چــراغ چــشم ادراکـــم برافــروز

قلمرو زبانی: گوهر: سرشت، گوهره / برافروز: روشن کن / ادراک: فهم / قلمرو ادبی: چراغ چشم: اضافه تشبیهی / چشم ادراک: استعاره پنهان، اضافه استعاری / استعاره پنهان: دانش مانند چراغ است.

بازگردانی: از دانش ذات و سرشت من را روشن کن. چراغ چشم بینش من را نورانی کن.

پیام: درخواست دانش

۴- عطــا کن جــذبۀ شوق بلـندی / کـه نه دامــی به ره مـاند نه بندی

قلمرو زبانی: جذبه: کشش / بلندی: علو، رفعت / بند: ریسمان / قلمرو ادبی: دام: استعاره از دلبستگی های مادی یا گمراهی / بند: مجاز از اسارت / واج آرایی «ن»

بازگردانی: خدایا، به من کمال خواهی را ارزانی کن تا هیچ دلبستگی و اسارت به جهان مادی در من نماند.

پیام: درخواست وارستگی

۵- خرد را چاشنی بخش از کلامم / زبان ‌را چرب و شیرین کن به کامم

قلمرو زبانی: خرد: عقل / چاشنی: مزه / کام: دهان / قلمرو ادبی: زبان: مجاز از سخن / زبان چرب و شیرین: حس آمیزی / زبان را چرب کن:‌ کنایه از اینکه سخنم را دلپذیر گردان / تناسب: چاشنی، چرب، شیرین؛ زبان، کام / تشبیه پنهان: خرد من مانند چاشنی است و خرد مانند خوراکی که مزه از من دارد.

بازگردانی: سخن من را به گونه ای ساز که خردمندانه و خردافروز باشد. سخنی گوارا، دلپذیر و تأثیرگذار به من بده.

پیام: درخواست شیرین سخن از خداوند

۶- دلم را چشــمۀ نور یقین سـاز / در این تاریکی ام باریک بین ساز

قلمرو زبانی: باریک: ظریف / تاریکی ام: جهش ضمیر، در این تاریکی من را / قلمرو ادبی: تشبیه: دلم را چشمه ساز / چشمه نور: اضافه تشبیهی  نور یقین: اضافه تشبیهی / تاریکی: استعاره از گمراهی / جناس: تاریک، باریک

بازگردانی: خدایا، دلم را پر از یقین به تو کن. در این جهان تاریک و اهریمنی من را ظریف بین و دقیق نگر کن. (تا راه از چاه بازشناسم.)

پیام: درخواست یقین

طالب آملی

پی دی اف ستایش الهی علوم و فنون ۲