الدرس الأول: مواعظ قیمه

یُحِبُّ الْآباءُ وَ الْأمَّهاتُ رُؤیَهَ أَولادِهِم فی أَحسَنِ حالٍ، وَ لِذٰلِکَ یُرشِدونَهُم دائِماً إلَی الصِّفاتِ الطَّیِّبَهِ وَ الْأعمالِ الصّالِحَهِ،

ترجمه: پدران و مادران دوست دارند که فرزندانشان را در بهترین حالت ببینند؛ از همین رو پیوسته ایشان را به صفت های پاک و کردار درست راهنمایی می کنند.

کَالْأخلاقِ الْحَسَنَهِ، وَ تَعَلُّمِ الْعُلومِ وَ الْمَهاراتِ وَ الْفُنونِ النّافِعَهِ، وَ الإِبْتِعادِ عَنِ الْأراذِلِ وَ التَّقَرُّبِ إلَی الْأفاضِلِ،

ترجمه: مانند: خوی نیک، آموختن دانش و مهارت و هنرهای سودمند، دوری از فرومایگان و نزدیکی به شایستگان،

وَ الإهْتِمامِ بِالرّیاضَهِ، وَ مُطالَعَهِ الْکُتُبِ، وَ احْتِرامِ الْقانونِ،

ترجمه: توجه به ورزش، خواندن کتاب، بزرگداشت قانون،

وَ الإِقْتِصادِ فِی اسْتِهلاکِ الْماءِ وَ الْکَهرَباءِ، وَ حُسْنِ التَّغذیَهِ، وَ غَیرِ ذٰلِکَ مِنَ الصِّفاتِ وَ الْأعْمالِ … .

ترجمه: میانه روی در مصرف آب و برق، تغذیه مناسب و چیزهای دیگری از صفت ها و کارها… .

وَ فی الْقُرآنِ الْکَریمِ نَرَی «لُقمانَ الْحَکیمَ » یُقَدِّمُ لِبْنِهِ مَواعِظَ قَیِّمَهً، وَ هٰذا نَموذَجٌ تَربَویٌّ لِیَهتَدیَ بِهِ کُلُّ الشَّبابِ.

ترجمه: در قرآن گرامی می بینیم که لقمان دانا به فرزندش پندهای ارزشمندی فراپیش می دارد. این نمونه ای پرورشی است تا هر جوانی را با آن راه نماید.

فَقَدْ جاءَ فی الْقُرآنِ الْکَریمِ: ﴿یَا بُنَیَّ أَقِمِ الصَّلَاهَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنکَرِ وَاصْبِرْ عَلَىٰ مَا أَصَابَکَ إِنَّ ذَٰلِکَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ

ترجمه: در قرآن گرامی آمده است: اى پسرک من نماز را برپا دار و به کار پسندیده وادار و از کار ناپسند باز دار و در آسیبى که بر تو وارد آمده است،‏ شکیبا باش. این رفتار [حاکى] از عزم [و اراده تو در] امور است.

وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِی الْأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ

ترجمه: و از مردم [با خودپسندی] رخ برمتاب و در زمین خرامان راه مرو که خدا خودپسند لافزن را دوست ندارد.

وَ اقْصِدْ فِی مَشْیِکَ وَ اغْضُضْ مِن صَوْتِکَ إِنَّ أَنکَرَ الْأَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِیرِ﴾

ترجمه: در راه‏ رفتن خود میانه‏ رو باش و صدایت را آهسته ‏ساز که بدترین آوازها بانگ خران است.

إنَّ اللّهَ یُحِبُّ مَنْ یُحافِظُ عَلَی الصَّلاهِ فی وَقتِها، فَقَدْ قالَ النَّبیُّ: « إنَّ عَمودَ الدّینِ الصَّلاهُ.»

ترجمه: خداوند دوست دارد کسی را که وقت نماز را نگاه می دارد؛ پیامبر فرموده: همانا نماز ستون دین است.

وَ عَلَینا أَنْ نَکونَ مُشتاقینَ إلَی الْأعمالِ الصّالِحَهِ، وَ ناهینَ عَنِ الْمُنکَرِ، وَ صابِرینَ عَلَی الْمَشاکِلِ وَالشَّدائِدِ؛

ترجمه: باید که ما علاقمند به نیک کرداری، بازدارنده از زشتی، بردبار در گرفتاری ها و دشواری ها باشیم.

فَإنَّ ذٰلِکَ مِنَ الْأمورِ الْمُهِمَّهِ. وَ عَلَینا أَنْ نَتَواضَعَ أَمامَ أَساتِذَتِنا وَ أَصدِقائِنا وَ زُمَلائِنا وَ جیرانِنا وَ أَقرِبائِنا وَ کُلِّ مَنْ حَولَنا؛

ترجمه: این رفتار، از کارهای مهم است. ما باید فراپیش استادانمان، دوستانمان، همکارانمان، همسایگانمان، نزدیکانمان و همۀ کسانی که پیرامون ما هستند فروتنی بورزیم.

فَقَدْ قالَ الْإمامُ الْکاظِمُ. الحکمه تعمر فی قلب المتواضع، و لا تعمر فی قلب المتکبر الجبار.

ترجمه: امام کاظم فرموده: دانش در دل فروتن ماندگار می شود؛ ولی در دل خودبزرگ بین ستمگر ماندگار نمی گردد.

إنَّ اللّهَ لا یحبُّ کلّ معجب بنفسه. إذنَ عَلَینا أَن لا نَتَکَبَّر عَلَی الْآخَرینَ؛

ترجمه: خداوند خودبینان را دوست ندارد؛ بنابر این نباید ما در برابر دیگران خودبزرگ بین باشیم.

فَإنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ الْمُتَکَبِّرینَ، وَ عَلَینا أَنْ لا نَرْفَعَ أَصواتَنا فَوقَ صَوتِ الْمُخاطَبِ؛

ترجمه: خداوند خودبزرگ بینان را دوست ندارد. نباید ما آوایمان را بلندتر از صدای شنونده کنیم.

فَقَدْ شَبَّه اللّهُ کَلامَ مَن یَرْفَعُ صَوتَهُ دونَ دَلیلٍ مَنطِقیٍّ بِصَوتِ الْحِمارِ.

ترجمه: خداوند سخن کسی را که صدایش را بدون دلیل منطقی بلند می کند به صدای درازگوش مانند کرده است.